{"id":1620,"date":"2024-08-18T20:20:29","date_gmt":"2024-08-18T18:20:29","guid":{"rendered":"https:\/\/rimoldini.org\/musica\/suono\/stelle-variabili\/"},"modified":"2026-06-14T14:24:01","modified_gmt":"2026-06-14T12:24:01","slug":"stelle-variabili","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/musica\/suono\/stelle-variabili\/","title":{"rendered":"Stelle variabili"},"content":{"rendered":"<p><script>\ndocument.addEventListener('DOMContentLoaded', function() {\n  var imageLinks = document.querySelectorAll('.image-link');<\/p>\n<p>  imageLinks.forEach(function(link) {\n    link.addEventListener('mouseover', function() {\n      var preview = this.querySelector('.image-preview');\n      preview.style.display = 'block';\n    });<\/p>\n<p>    link.addEventListener('mouseout', function() {\n      var preview = this.querySelector('.image-preview');\n      preview.style.display = 'none';\n    });\n  });\n});\n<\/script><\/p>\n<h3>Il suono delle stelle variabili<\/h3>\n&#13;\n<p>Le stelle possono cambiare luminosit\u00e0 nel tempo per molte ragioni diverse (ad esempio, vedi la lunga lista di <a href=\"https:\/\/www.aavso.org\/vsx\/index.php?view=about.vartypes\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">designazioni di stelle variabili<\/a> dell&#8217; <a href=\"https:\/\/www.aavso.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">American Association of Variable Star Observers<\/a>). In questa sede, il \u201ctimbro\u201d di tali variazioni viene trasformato in suono, incorporando elementi di astronomia (come le curve di luce delle stelle variabili), matematica (utilizzando le serie di Fourier), fisica (che coinvolge onde, gravitazione e fisica stellare) e musica (evidenziando il potenziale del nuovo timbro, come mostrato in <a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/it\/musica\/registrazioni\/#page-content\" target=\"_self\" rel=\"noopener\">Registrazioni<\/a>).<\/p>&#13;\n&#13;\n<p>L&#8217;immagine qui sotto illustra il concetto di sonificazione del timbro delle curve di luce: i cambiamenti di luminosit\u00e0 di una stella nel tempo vengono tradotti in suono rispecchiando la forma di queste variazioni nelle onde sonore risultanti, sebbene con una frequenza pi\u00f9 alta affinch\u00e9 rientri nel campo dell&#8217;udibile.<\/p>&#13;\n&#13;\n<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/sonification.png\" alt=\"Sonification figure\" style=\"margin-top: 20px; margin-bottom: 30px;\"\/>&#13;\n&#13;\n<p>Questa sonificazione \u00e8 stata presentata inizialmente attraverso campioni sonori che dimostrano vari tipi di variabilit\u00e0 stellare in occasione dell&#8217;evento biennale di divulgazione \u201c<a href=\"https:\/\/www.geneve.ch\/actualites\/nuit-science-2024\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">La nuit de la science<\/a>\u201d a Ginevra, in Svizzera, il 6-7 luglio 2024:<\/p>&#13;\n&#13;\n<ul class=\"wp-block-list\" style=\"margin-bottom: 10px;\">&#13;\n<li style=\"margin-bottom: 10px;\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/music\/sound\/variable-stars\/sonification-of-the-light-curves-of-variables-stars\/#page-content\" target=\"_self\" rel=\"noopener\">Versione inglese<\/a><\/li>&#13;\n<\/ul>&#13;\n<li><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/music\/sound\/variable-stars\/sonification-des-courbes-de-lumiere-des-etoiles-variables\/#page-content\" target=\"_self\" rel=\"noopener\">Versione francese<\/a><\/li>&#13;\n<\/ul>\n<p><!-- \/wp:post-content --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>(entrambe le versioni funzionano correttamente solo nei browser Chrome e Safari).<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p>Qui sotto puoi ascoltare i file audio estratti dalla presentazione divulgativa linkata sopra. Tieni presente che:<\/p>\n<ul style=\"margin-bottom: 20px;\">\n<li style=\"margin-bottom: 10px;\">il <strong>timbro<\/strong> deriva dal contenuto armonico presente nella curva di luce (ovvero dalla forma di un&#8217;onda),<\/li>\n<li style=\"margin-bottom: 10px;\">il <strong>volume<\/strong> \u00e8 influenzato dall&#8217;ampiezza, dalle frequenze fondamentali e dalle armoniche,<\/li>\n<li>l&#8217; <strong>altezza<\/strong> indica una frequenza caratteristica (riscalata) di un tipo specifico di variabilit\u00e0 rispetto ad altri.<\/li>\n<\/ul>\n<section style=\"padding-left: 20px; margin-bottom: 20px;\">\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EA-1_freq-C4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Binaria a eclisse di tipo Algol \/ \u03b2 Persei:<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EA-1_freq-C4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EA-1_freq-C4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EA-1_freq-C4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EB-1_freq-F4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Binaria a eclisse di tipo \u03b2 Lyrae:<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EB-1_freq-F4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EB-1_freq-F4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EB-1_freq-F4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EW-1_freq-A4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Binaria a eclisse di tipo W Ursae Majoris:<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EW-1_freq-A4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EW-1_freq-A4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EW-1_freq-A4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EP-1_freq-E4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Transito esoplanetario di un pianeta in orbita attorno a una stella (suono molto debole):<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EP-1_freq-E4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EP-1_freq-E4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/EP-1_freq-E4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/ROT-1_freq-D4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Stella rotante con macchie (suono molto debole):<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/ROT-1_freq-D4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/ROT-1_freq-D4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/ROT-1_freq-D4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEP-1_freq-C4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Cefeide classica (tipo \u03b4 Cephei):<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEP-1_freq-C4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEP-1_freq-C4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEP-1_freq-C4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRAB-1_freq-F4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Stella RR Lyrae in modo di pulsazione fondamentale:<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRAB-1_freq-F4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRAB-1_freq-F4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRAB-1_freq-F4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRC-1_freq-A4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Stella RR Lyrae in modo di pulsazione di primo sovratono:<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRC-1_freq-A4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRC-1_freq-A4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRC-1_freq-A4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRD-2_freq-G4-EN.png\" onclick=\"return false;\">Stella RR Lyrae in modo di pulsazione doppia:<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRD-2_freq-G4-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRD-2_freq-G4.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/RRD-2_freq-G4.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/M-2_freq-C3-EN.png\" onclick=\"return false;\">Mira (tipo \u03bf Ceti):<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/M-2_freq-C3-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/M-2_freq-C3.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/M-2_freq-C3.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DSCT-3_freq-C5-EN.png\" onclick=\"return false;\">Stella \u03b4 Scuti (pulsazioni multi-periodiche):<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DSCT-3_freq-C5-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DSCT-3_freq-C5.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DSCT-3_freq-C5.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEPEA-2_freq-C3-EN.png\" onclick=\"return false;\">Cefeide classica in una binaria a eclisse di tipo Algol:<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEPEA-2_freq-C3-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEPEA-2_freq-C3.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/DCEPEA-2_freq-C3.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/MICROLENSING-EN.png\" onclick=\"return false;\">Evento di microlente gravitazionale (suono a battito singolo molto debole):<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/MICROLENSING-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/MICROLENSING.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/MICROLENSING.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-audio\"><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"#\" class=\"image-link\" data-image-src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/SN-EN.png\" onclick=\"return false;\">Supernova (suono a battito singolo molto debole):<\/p>\n<div class=\"image-preview\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/SN-EN.png\" alt=\"Immagine\"><\/div>\n<p><\/a><\/figcaption><audio src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/SN.mp3\" controls=\"controls\"><\/audio><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/SN.mp3\" download=\"\"><button>Scarica il file<\/button><\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/section>\n<p style=\"margin-bottom: 20px;\">\u00c8 stato generato un <a href=\"https:\/\/rimoldini.org\/music\/sound\/variable-stars\/soundfont\/#page-content\" target=\"_self\" rel=\"noopener\">soundfont<\/a> utilizzando un sottoinsieme di 11 tipi di stelle variabili, omettendo quelle che presentavano toni multifrequenza distinti, come le stelle RR Lyrae in modo di pulsazione doppia e le stelle \u03b4 Scuti multi-periodiche, e la combinazione di tipi di variabilit\u00e0 osservata nelle Cefeidi all&#8217;interno di stelle binarie a eclisse.<\/p>\n<hr>\n<p>Pubblicato: 12 luglio 2024 | Ultimo aggiornamento: 2 febbraio 2025 | Risorse concesse in licenza sotto <a href=\"https:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by\/4.0\/?ref=chooser-v1\" target=\"_blank\" rel=\"license noopener noreferrer\" style=\"display:inline-block;\">CC BY 4.0 <img decoding=\"async\" style=\"height:22px!important;margin-left:3px;vertical-align:text-bottom;\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/cc.png\" alt=\"\"\/><img decoding=\"async\" style=\"height:22px!important;margin-left:3px;vertical-align:text-bottom;\" src=\"https:\/\/rimoldini.org\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/by.png\" alt=\"\"\/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il suono delle stelle variabili &#8211; Le stelle possono cambiare luminosit\u00e0 nel tempo per molte ragioni diverse (ad esempio, vedi la lunga lista di designazioni di stelle variabili dell&#8217;American Association of Variable Star Observers). In questa sede, il \u201ctimbro\u201d di tali variazioni viene trasformato in suono, incorporando elementi di astronomia (come le curve di luce delle stelle variabili), matematica (utilizzando le serie di Fourier), fisica (che coinvolge onde, gravitazione e fisica stellare) e musica (evidenziando il potenziale del nuovo timbro, come mostrato in Registrazioni)&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1618,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1620","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1620"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1621,"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1620\/revisions\/1621"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rimoldini.org\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}